Vermijden van BOM (Byte Order Marker) bij downloaden

Ik heb 2 scripts waarbij uit een database met gegevens van leden een bestand gemaakt wordt om rechtstreeks te downloaden. Hiervoor wordt beroep gedaan op:
header('Content-disposition: attachment; filename = boekje.rtf;');
ofwel op:
header('Content-disposition: attachment; filename = tblleden.csv');

In het laatste geval loopt alles naar wens. In het eerste geval echter wordt er aan het begin van het bestand een BOM of "Byte order marker" toegevoegd zodat het bestand niet meer herkend wordt als rtf-bestand door MS Word of Libre Office Writer. Ik zie niet waarom er in het laatste geval niets toegevoegd wordt aan het bestand en in het eerste wel. Ik heb al geprobeerd met een tweede header:
header('Content-type:application/rtf; charset=latin1;');
maar niets helpt.

Ik heb voorlopig het probleem opgelost door het rtf-bestand naar een tijdelijk bestand te schrijven via fwrite en dat bestand dan aan te bieden voor download. fwrite genereert geen BOM.

Iemand een idee?